7 sleutelprincipes in mediaopvoeding

(Sociale) media en internet spelen een grote rol in ons dagelijks leven. Bedenk je maar eens hoe vaak per dag je even je smartphone checkt op berichtjes of iets opzoekt op internet. Kinderen zien van kleins af aan ons hier mee bezig en zijn nieuwsgierig. Ze gaan hier zelf ook mee experimenteren en mee spelen. Dan ontstaat voor veel ouders een vraag: hoe ga ik hier als opvoeder mee om? Stel ik grenzen, en zo ja welke? Hoe begeleid ik mijn kind op een goede manier in deze digitale wereld? Om jullie daarbij te helpen, heb ik voor jullie zeven sleutelprincipes op een rij gezet.

  1. Laat het gebruik van media en devices (computer, telefoon, tablet) geen taboe zijn. Als je er niet met je kinderen over praat, kun je ze ook niet begeleiden en opvoeden. Ze moeten van iemand leren hoe hiermee om te gaan, als jij ze dit niet leert dan nemen ze de gewoonten van vriendjes, advertenties en de rest van de wereld over. Zorg dus dat je er met hen over praat. Vraag bijvoorbeeld regelmatig hoe hun dag was op sociale media of whatsapp en wat ze gedaan hebben op de computer. Als je oprecht geïnteresseerd bent in hun online leefwereld en hier net zo met hen over praat als over het buiten spelen of de schooldag, dan wordt het een luchtig en makkelijk bespreekbaar onderwerp. Bovendien geef je door jouw betrokkenheid je kinderen het signaal dat ze ook bij je terecht kunnen als ze ergens mee zitten op dit gebied. Door zelf ook met de apparaten en media te werken die je kinderen gebruiken, ben je er mee bekend en kun je ze er goed in begeleiden. Wanneer je niet weet hoe een app of programma werkt, vraag gewoon je kind om uitleg, dan heb je meteen een mooie opening voor een gesprek!
  1. Wees je ervan bewust dat kinderen de moderne media nodig zullen hebben in hun leven. Alles gaat tegenwoordig via internet, van belastingaangifte tot zorgverzekering en van winstgevend ondernemen tot recepten opzoeken. Je kinderen zullen zich bepaalde vaardigheden eigen moeten maken als het gaat om het gebruik van computer en internet, net zo goed als dat ze moeten leren lezen en schrijven. Geef je kinderen daarom de ruimte om te experimenteren en dingen te leren. Ze zullen naast het leren hoe om te gaan met deze media, ook allerlei extra vaardigheden leren, zoals ruimtelijk inzicht, doorzettingsvermogen en sociale vaardigheden. Train je kinderen ook: hoe schrijf je een e-mail, hoe zoek je informatie op? Tot een bepaald niveau zul jij ze nog dingen kunnen leren. Maar er komt (soms sneller dan je denkt) ook een moment dat ze meer leren dan jij en ze jou juist weer dingen kunnen leren. Ook dan is het goed hiervoor ruimte te geven, want de maatschappij ontwikkelt zich zo snel dat wanneer je kinderen volwassen zijn, er waarschijnlijk nog veel meer digitaal gebeurt dan nu. Dus in plaats van met je oren te klapperen wanneer ze met internettermen komen die jij niet kent en hen dan af te remmen hierin, mag je er steeds weer aan denken dat je kind zich aan het voorbereiden is op de toekomst. Om toch nog betrokken te kunnen blijven, is het goed om, zoals we al aangaven, je kind om uitleg te vragen en zelf ook gebruik te gaan maken van de apps die je kind gebruikt.
  1. Ontdek hoe leuk en handig diverse apps zijn. Zo zijn er veel apps te vinden waarmee je kinderen kunnen leren tellen, rekenen, lezen, een taal kunnen leren, etcetera. Ook zijn er leuke apps die je kunt gebruiken bij de geloofsopvoeding van je kinderen. Met de Bijbel voor kinderen kunnen je kinderen op een speelse en vrolijke manier zelf de Bijbel ontdekken. Komen je kinderen op een leeftijd dat ze geen kinderbijbel meer lezen, dan worden de apps ‘Bijbel’ (download in de App Store of in Google Play) of ‘Mijn Bijbel’  (download in de App Store of in Google Play) interessant.
  1. Maak onderscheid tussen consumeren (bezig gehouden worden) en produceren. Consumeren kan af en toe wel eens even kort, zeker als je samen kijkt en praat over wat je ziet. Maar het is goed om dit zo veel mogelijk te beperken. Alle tijd die je kinderen bezig zijn met het consumeren van media, gaat grotendeels ten koste van hun ontwikkeling omdat het erg passief is en dus niet bijdraagt aan hun karaktervorming. Dit in tegenstelling tot tijd dat kinderen bezig zijn met produceren. Je kinderen zijn dan actief en creatief bezig. Denk bijvoorbeeld aan het bouwen van een webiste, het schrijven van een blog of het ontwerpen van een spel. Dat vraagt veel vaardigheden van je kinderen en daagt hen uit om zich te ontwikkelen. Het is dan ook goed om (binnen bepaalde grenzen) je kind uit te dagen om productief bezig te zijn op het internet. Wellicht ontdekken je kinderen hier hun talent en zijn ze zich zo al aan het voorbereiden op het worden van een goede internetprofessional. Vergelijk het met kinderen die een talent hebben op het gebied van muziek of sport. Iedere topsporter is hier al op jonge leeftijd mee begonnen en heeft als kind al vele uren getraind. Ligt het talent van je kind dus op een terrein waarvoor hij de media nodig heeft? Daag hem dan extra uit om hier in uit te blinken (bijvoorbeeld: “Wil jij voor onze toneelvereniging een website bouwen?”). Het stimuleert zijn of haar zelfvertrouwen om gevraagd te worden dingen te doen waar hij of zij goed in is, maar die wel net even wat extra uitdaging vragen. Kijk eventueel of je zoon of dochter les kan krijgen op dit gebied. Er zijn al jongeren van 15 of 16 die een goedlopende internetonderneming runnen!
  1. Zorg voor voldoende afwisseling in activiteiten. De computer, het internet en sociale media kunnen ondersteunend zijn in de ontwikkeling van je kind, maar kunnnen je kind ook afremmen in de ontwikkeling. Met name bij jonge kinderen is het raadzaam het gebruik van media zeer beperkt te houden. Gebruik de televisie of Youtube dan ook niet als een zoethoudertje. Juist op jonge leeftijd is het spelen met speelgoed nog erg belangrijk voor hun ontwikkeling. Maar ook als kinderen wat ouder zijn, is het van belang dat ze ook andere dingen ondernemen. Laat ze dus ook regelmatig lekker buiten spelen, sociale contacten opdoen, creatief bezig zijn, sporten, muziek maken of een andere hobby uitoefenen. Doen ze dit niet uit zichzelf, ga dan in gesprek over de hoeveelheid schermtijd. Maak hier samen met hen afspraken over. Vervolgens kun je de technologie voor je laten werken om je kinderen te helpen zich aan de afgesproken schermtijden te houden, zonder dit zelf in de gaten te houden. Op Apple-apparaten kun je hiervoor de functie Schermtijd gebruiken, op Android-apparaten de app OurPact of Screentime. Het gebruik van apps en internet op de devices van je kinderen wordt automatisch geblokkeerd als de tijd is opgebruikt of tijdens de nacht. Wees soms ook een keer flexibel, als je kind extra klusjes heeft gedaan of het een regenachtige dag is.
  1. Zorg dat je zelf het goede voorbeeld geeft. Bedenk eens hoeveel uur per week je soms zelf achter de computer zit, of hoe vaak je even tussendoor je telefoon checkt. Maak hier bewuste keuzes in. Inspireer je kinderen om offline dingen te doen: ga eens samen een fietstocht maken, iets lekkers bakken of doe een spel met het hele gezin. Kinderen genieten ook enorm van tijd doorbrengen met jou. Neem hier dus regelmatig het initiatief in. Maak ook bepaalde basisafspraken met elkaar wat jullie belangrijk vinden in jullie gezin. Denk bijvoorbeeld aan geen mobiele telefoons tijdens het avondeten. Houd je hier zelf ook aan!
  1. Geef je kinderen vrijheden die ze aan kunnen. Maken ze uit zichzelf hun huiswerk en doen ze hun huishoudelijke taken, voordat ze op de tablet gaan spelen? Dan kunnen ze blijkbaar goed omgaan met de vrijheid om een mobiele telefoon of tablet bij de hand te hebben. Het is dan ook niet nodig om afspraken te maken over schermtijd, want je kinderen gaan hier zelf al verantwoordelijk mee om. Vinden ze dit moeilijk en worden ze tijdens het huiswerk maken continu afgeleid door de mobiele telefoon of vergeten ze hun klusjes te doen omdat ze in een spel verdiept zijn? Dan kunnen ze deze vrijheid kennelijk nog niet aan, en is het nodig om hier afspraken over te maken. Leg ook aan je kinderen uit dat ze zelf in de hand hebben hoeveel vrijheid ze krijgen, door te laten zien dat ze verantwoordelijk genoeg zijn om hier mee om te gaan. Dit zal hen stimuleren om te leren zichzelf te beheersen. Wanneer ze van jongs af aan altijd vaste schermtijden hebben en dit verandert niet wanneer ze ouder en verantwoordelijker worden, dan leren ze niet om hier zelf verstandige keuzes in te maken. Zwicht aan de andere kant ook niet voor privileges die vriendjes en vriendinnetjes van je kind wel hebben en zijzelf niet. Veel kinderen zullen met argumenten komen dat klasgenoten dingen wel mogen of wel een eigen smartphone hebben. Je kunt dan reageren: “Een eigen smartphone hebben op deze leeftijd is voor kinderen die hun huiswerk maken en hun taken in huis doen. Als je dat nog niet kunt, zul je dat eerst moeten leren.”

Albert Einstein - techonologie

Op deze website vind je bovendien een uitgebreide handleiding om kinderen op internet te beschermen.