12 tips zodat je kinderen én jij lekker kunnen slapen

Wat kan het toch heerlijk zijn en wat kan ik er toch naar uit zien na een lange dag: slapen. Als ik voldoende slaap, merk ik dat ik meer aankan. Daarnaast heeft slapen, ook voor kinderen, nog veel meer positieve effecten. Maar ondanks dat, is slapen niet voor alle kinderen iets dat vanzelfsprekend verloopt. Regelmatig krijg ik vragen van ouders rondom het slapen van hun kinderen. Daarom geef ik je vandaag twaalf tips, zodat je kinderen en daardoor ook jij weer lekker kunnen slapen. Ook gaan we verder in op slapen, wat de Bijbel erover zegt en wat de positieve effecten zijn.

In tegenstelling tot wij mensen, slaapt God nooit. Dit lezen we in Psalm 121:3 “Hij zal voorkomen dat u valt, want Hij is uw beschermer en slaapt nooit.” Terwijl wij lekker liggen te slapen, zorgt Hij voor ons, waakt over ons en zegent ons. Dat lezen we ook in Psalm 127:2 “Het is zinloos als u vroeg opstaat en tot diep in de nacht ploetert. God geeft Zijn kinderen wat zij nodig hebben in de slaap.” Lekker gaan slapen dus en God aan het werk laten, een heerlijk idee toch? Dat mogen we zelfs doen in moeilijke omstandigheden. In Markus 4:38 lezen we dat Jezus in een boot sliep terwijl er storm was op het meer. Hij maakte zich niet druk. Dat hoeven wij ook niet te doen, zoals we ook lezen in Psalm 4:9 “Ik ga rustig liggen en slaap vredig in; ik weet dat alleen U mij beschermt, HERE!”. Ook Spreuken 3:24 spreekt hierover: “Als je neerligt, zul je niet angstig zijn, je zult neerliggen en je slaap zal aangenaam zijn.”

Wat doet God dan precies terwijl wij slapen? Slapen blijkt veel positieve effecten te hebben. Zo zijn kinderen die voldoende geslapen hebben creatiever en kunnen zich beter concentreren, waardoor hun schoolprestaties beter zijn. Door de betere concentratie neemt daarnaast de kans op ongelukken (bijvoorbeeld zich stoten en vallen) af. Tijdens de slaap herstelt het lichaam zich en worden gebeurtenissen verwerkt. Kinderen die voldoende slapen, hebben een beter humeur, kunnen zich beter ontspannen, hebben meer zelfvertrouwen en gedragen zich beter. Tijdens de slaap wordt bovendien groeihormoon aangemaakt, waardoor kinderen die voldoende slapen beter groeien. Ten slotte is ook de stofwisseling beter bij voldoende slaap: enerzijds zorgt genoeg slaap voor een goede eetlust, anderzijds verkleint genoeg slaap ook de kans op overgewicht. Een heel scala aan voordelen dus, genoeg motivatie om je kinderen voldoende te laten slapen! Maar hoe helpen we onze kinderen om lekker te gaan slapen? Twaalf tips die je hierbij helpen:

  1. Zorg voor voldoende slaap. Hierbij heb je de overige tips wellicht ook nodig, maar het is goed om te weten dat voldoende slaap het naar bed gaan ook weer makkelijker maakt. Als kinderen namelijk erg moe zijn, dan ontstaat het risico dat ze zó moe zijn dat ze juist niet meer in slaap kunnen vallen. Op internet zijn diverse overzichten te vinden met aanbevolen bedtijden en het aantal uren slaap dat een kind nodig heeft per leeftijd.
  2. Zorg voor ritme. Dit betekent dat je kind elke dag rond de zelfde tijd naar bed gaat. Het geeft je kind duidelijkheid over wanneer het bedtijd is, waardoor hij zich er al op kan kan instellen. Bovendien helpt een goede ritme er ook bij om te zorgen dat je kind elke dag genoeg uren slaapt.
  3. Zorg voor een vast bedritueel. Bijvoorbeeld na het eten doen we nog één spelletje, daarna doe je je pyjama aan en poets je je tanden, vervolgens lezen we je in bed een verhaaltje voor en ten slotte bidden we met je. Een vast ritme helpt kinderen om tot rust te komen en de dag ‘af te sluiten’.
  4. Zorg voor voldoende rust voor het naar bed gaan. Dus geen wilde stoeipartijen meer, en ook beeldschermen kunnen beter vermeden worden vanaf een uur voor het slapen gaan. Het licht van een beeldscherm remt namelijk de aanmaak van melatonine, een natuurlijk slaapmiddel.
  5. Benoem bij het naar bed gaan welke leuke dingen jullie morgen gaan doen. Dit zorgt ervoor dat je kind zin krijgt in de volgende dag, wat de motivatie om te gaan slapen vergroot.
  6. Zorg voor voldoende lichaamsbeweging overdag. Kinderen die lekker actief bezig zijn geweest, slapen beter. In Prediker 5:11a lezen we: “Een man die hard werkt, slaapt goed.” Dit geldt ook voor kinderen. Ze hebben veel energie. Als ze die lekker kwijt kunnen tijdens de dag, slapen ze beter dan wanneer ze weinig gedaan hebben en dus nog vol energie naar bed moeten.
  7. Geef je kinderen zo min mogelijk suikerrijke producten te eten en drinken. Een hoge bloedsuikerspiegel maakt het in slaap vallen moeilijker. Bovendien zorgt suiker ervoor dat je kind pieken en dalen geeft in de bloedsuikerspiegel, wat onrust geeft. Dus ook al geef je niet net voor het slapen gaan nog iets suikerrijks, toch kan het nuttigen van veel suikerrijke producten een negatieve invloed hebben op het slapen. Beter is het om gedurende de dag voedingsmiddelen met langzame koolhydraten te geven, zoals volkoren producten. Die geven gelijdelijk energie af aan het lichaam en voorkomen dus pieken en dalen in de bloedsuikerspiegel. Controleer eens het suikergehalte van de dingen die je kind eet en koop niets meer dat meer dan 20% suiker bevat.
  8. Als je kind naar bed moet, kan hij nog allerlei excuses proberen te bedenken om je aan de praat te houden. Wanneer je zegt dat hij naar bed moet, probeert hij tijd te rekken. Een makkelijke manier om je kind toch richtig het naar bed gaan te krijgen, is om keuzes te bieden. Dit werkt vooral goed bij kinderen in de leeftijd van 3-7 jaar. Je zegt bijvoorbeeld: “Wil je zelf naar boven lopen of wil je bij papa op de rug?” Een andere keuze kan zijn: “Wil je met de groene of de blauwe tandenborstel je tanden poetsen?” en “Wil je deze of die pyjama aan?” Kinderen vinden het leuk om keuzemogelijkheden te hebben, omdat daarmee hun mening er toe doet. Je haalt de aandacht af van het verplichte karakter van het naar bed gaan en maakt er in plaats daarvan een avontuur van.
  9. Geef je kind geen ruimte om alsnog je aandacht te krijgen. Sommige kinderen komen kort na het naar bed gaan er weer uit, omdat ze bijvoorbeeld nog iets wil vertellen of nog iets wil drinken. Of ze roepen je om nog iets te vragen. Meestal is dit vooral een excuus om nog even wat langer je aandacht te krijgen. Het kan voor kinderen even moeilijk zijn om, na een gezellige dag, nu alleen in bed te moeten liggen. Door echter toe te geven aan hun vragen en excuses, maak je dit niet makkelijker. Hoe reageer je dan? Als je kind uit bed komt, leg je hem, zonder op zijn vraag in te gaan, terug in bed, waarbij je kort zegt dat het tijd is om te gaan slapen en nogmaals welterusten wenst. Stelt hij direct een vraag of begint hij iets te vertellen, dan zeg je dat hij morgen weer met je mag praten. Komt hij er weer uit, dan leg je hem dit keer zonder iets te zeggen terug in bed. Roept je kind je (zonder uit bed te komen), dan kun je één keer gaan zeggen dat het bedtijd is en dat hij morgen weer met je mag praten. Blijft hij je roepen? Dan kan het nodig zijn om een consequentie in te zetten. Benoem iets leuks dat jullie morgen kunnen gaan doen als je kind nu lekker gaat slapen. Dit hoeft niet iets extra’s te zijn, maar gewoon iets dat je toch al van plan was maar nog niet had toegezegd. Kies iets waarvan je weet dat je kind het leuk vindt om te doen. Pas was ik bij een gezin en hun zoontje bleef na het naar bed gaan maar roepen “mama, mama!” Zeggen dat het tijd was om te gaan slapen, hielp niet. Zijn moeder heeft hem toen verteld dat als hij nu lekker ging slapen, ze morgen appelflappen zouden gaan maken. Meteen was het goed en ging hij slapen.  Zorg wel dat je consequent bent: als je kind niet gaat slapen, kunnen jullie dit morgen ook niet gaan doen. Als je dit morgen tóch gaat doen, ondanks dat je kind nog een tijd heeft liggen roepen, dan leert hij dat het niet uitmaakt of hij wel of niet gaat slapen en werkt het averechts. Maar als hij merkt dat je het meent, zal het meestal de eerste dag al werken en anders sowieso de tweede dag effect hebben. Bij dit alles is het wel goed om aan te voelen of de reden dat je kind opnieuw je aandacht wilde, puur is om extra aandacht te krijgen. Als er iets aan de hand is, bijvoorbeeld als je kind niet gezond is, gebruik deze aanpak dan niet, want dan geef je het signaal dat je de pijn van je kind negeert.
  10. Leer kinderen dat God over ze waakt wanneer ze gaan slapen en dat ze niet bang hoeven te zijn. Sommige kinderen hebben moeite om te gaan slapen omdat ze zich niet veilig voelen. Door ze te helpen zich te focussen op God die hen beschermt, vergroot je hun gevoel van veiligheid. Je kunt ze ook leren dat ze al hun zorgen aan Hem mogen vertellen en dat Hij naar ze luistert. Het gevoel dat ze niet alleen zijn wanneer ze in hun bed liggen, is prettig voor kinderen (net als voor ons). Leer ze bijvoorbeeld een aantal Bijbelteksten uit hun hoofd te kennen waarin God zegt dat Hij over hen waakt als ze slapen. Je kunt hiervoor de teksten gebruiken die ik eerder in deze blog noemde. Of zing voor het slapen gaan een liedje over dat je niet bang hoeft te zijn omdat Jezus bij je is. Als ze wel eens monsters zien, kun je samen aan Jezus vragen om die weg te sturen. Jezus zal vrede brengen, zodat je kind lekker kan gaan slapen!
  11. Sommige kinderen zijn ’s ochtends al weer heel vroeg wakker. Baby’s kunnen je dan wakker huilen en dit is prima, ze hebben hun slaap uit of voeding nodig. Maar vanaf de peuterleeftijd kun je afspreken dat ze niet voor een bepaalde tijd op jouw kamer mogen komen of hun bed uit mogen. Zo kun jij ook voldoende slapen. Als ze nog geen klok kunnen kijken, dan is hier een eenvoudige oplossing voor. Sluit een klein lampje aan op een schakelklok en stel die in op het afgesproken tijdstip, zodat het lampje bijvoorbeeld om 07:00u aan gaat. Leg je kind uit dat hij bij jou mag komen of uit bed mag komen zodra het lampje aan is. Ook hierbij kan het zijn dat je kinderen de afspraak negeren en toch al eerder naar je toe komen. Dan kun je, net als bij tip 9, consequenties gebruiken. Je spreekt ’s avonds al af dat ze de volgende dag iets mogen doen of krijgen wanneer ze niet voor het lampje aan gaat, bij je komen. Komen ze toch eerder, dan ben je consequent en mag het niet. Een moeder die ik deze tip gaf, heeft bijvoorbeeld tegen haar zoontje van 5 gezegd dat hij die dag geen snoepje krijgt als hij hen ’s ochtends voor 06:30u wakker zou maken. De eerste dag probeerde hij uit waar de grens lag en kwam hij toch om 05:45u bij zijn ouders op de kamer. Toen hij door had dat zijn moeder meende wat ze zei omdat hij die dag ook echt geen snoepje kreeg, bleef hij de dagen daarna netjes tot 06:30u op zijn kamer!
  12. Uit onderzoek blijkt dat het voor baby’s zeker in hun eerste half jaar het beste is om hen op de kamer van de ouders te laten slapen. Baby’s blijken het beste af te zijn als ze hun ouders dichtbij hebben. Dit verlaagt hun stressniveau. Liever slapen ze nog wat langer bij jou op de kamer. Het is namelijk belangrijk dat je op hun signalen reageert. Wanneer je dat doet, hechten ze zich goed en gaan zich veilig voelen. Door bijvoorbeeld te huilen, communiceert je baby namelijk dat hij je nodig heeft. Misschien heeft hij nog honger of behoefte aan je nabijheid. Wanneer jij adequaat reageert, neemt het huilen in de toekomst af.  Baby’s slapen het beste als je op hun behoeften reageert en hen troost. Knuffel hen veel, houd hen vaak vast (gebruik eventueel een draagdoek) en geef hen veel liefde, want dat hebben ze nodig. Huilt je baby heel veel? Dan is er misschien meer aan de hand, praat er eens over met een arts.

Tot slot nog een bemoediging voor ouders van pasgeboren baby’s die nu eenmaal vaak wakker worden en voeding nodig hebben, waardoor jij als ouder weinig aan slapen toekomt. In 2 Corinthiërs 6:4-5 vertelt Paulus hoe hij veel verdragen heeft voor God. “Bij alles wat wij doen, willen wij laten blijken dat wij echte dienaren van God zijn. Wij verdragen geduldig allerlei pijn en moeite terwille van de Here. Wij zijn geslagen, gevangen gezet en uitgejouwd; wij hebben gezwoegd, hele nachten hebben wij slapeloos doorgebracht en wij moesten het vaak zonder eten doen.” Misschien helpt dit je om vol te houden en je te beseffen dat je, iedere keer dat je je bed uit komt om er voor je kind te zijn, je God dient. In Mattheüs 25:40 zegt Jezus hierover: “Toen u dit voor één van mijn minste broeders hebt gedaan, deed u het voor Mij.” God wil je de kracht geven om dit vol te houden.

Slaap lekker!

Imke